Vóór maart 2012
De applicatie bevat nu de content van leereenheid 1 en 2. Dit is de beroepsvoorbereidende periode en duurt een half jaar. De leereenheden van de tweede helft van het eerste jaar en van het tweede en derde jaar zullen vanaf januari worden ingevoerd in de applicatie.
Er vindt in deze periode ook een voorbereiding plaats op de implementatie waarvoor evaluatiecriteria worden opgesteld en een implementatieplan wordt geschreven. De eerste implementatiefase bestaat uit een pilot van 3 à 4 maanden.

Vanaf maart 2012
Zodra de studenten starten met de opleiding start ook de pilot voor het werken met de applicatie. Er worden 4 studenten geselecteerd die een iPad in bruikleen krijgen. Studenten die zelf een iPad hebben kunnen ook meedoen. De studenten en hun werkbegeleiders en praktijkbegeleiders worden voorbereid op de pilot. Het implementatieplan gaat van start op de afdelingen waar de studenten stage gaan lopen. Voor de zomervakantie (juni) worden de resultaten van de evaluaties verzameld. Naar aanleiding van deze resultaten wordt besloten of de applicatie succesvol is, aangepast moet worden of niet meer gebruikt gaat worden.

Na de zomer
Natuurlijk hopen we op positieve resultaten. Hier kan dan op worden voortgebouwd:
- Voor alle studenten een iPad,
- De applicatie inrichten voor de verpleegkundige vervolgopleidingen,
- De applicatie uitbreiden met een portfolio,
- Bredere inzet van de iPad in het onderwijs.

De innovatie is niet meer tegen te houden. Wij hebben de smaak te pakken maar ook het management is enthousiast. Er start binnenkort een UMC Utrecht – breed Onderwijs&ICT project waar één van de deelprojecten gericht is op innovatie. Er komt dus een vervolg. Op naar de grootse plannen.

Monique Orlemans en Anne-Petra Rozendal

De applicatie moet het volgende bieden:

• een inhoudsopgave van alle documenten/formulieren
• een zoekfunctie waarin zoektermen zijn opgenomen om snel het juiste document/formulier te vinden
• een indeling van benodigde formulieren per leerperiode (inclusief de toelichting)
• een verplicht deel met de minimale eisen waaraan elke student moet voldoen
• een flexibel deel, waaraan de afdeling en/of de student een nadere invulling kan geven

Belangrijk is dat de toegankelijkheid tot de inhoud van het POB groter wordt voor alle betrokkenen. Daarbij moet de applicatie beter inzichtelijk maken wat en op welke manier er per leerperiode in de praktijk geleerd moet worden.

We zagen het product al voor ons en gingen aan de slag. Gaandeweg bleek het helemaal niet zo eenvoudig. Het werd juist steeds complexer. Het eerste functioneel ontwerp van de applicatie bevatte 3 buttons met daaronder nog een eenvoudig menu. Het laatste functioneel ontwerp bestond uit een A3 formaat mindmap waarop de lettertjes bijna niet te lezen waren, zo vol stond het, en een PowerPoint presentatie van 49 dia’s die alle schermen beschrijft.

En dit is het geworden:

• Een webapplicatie ontwikkeld in HTML5, te gebruiken op een PC/laptop, tablet of smartphone, waarbij we uitdrukkelijk kiezen voor het gebruik van de applicatie op de iPad
• Een kritische herziening van de content van het Praktijkopleidingboek, waarbij zowel de structuur van het praktijkleren als de inhoud van teksten en formulieren zijn bekeken en waar nodig zijn aangepast voor digitaal gebruik
• Een professioneel vormgegeven applicatie, met een aantrekkelijke look en feel en waar de functionaliteiten, de navigatie, de formulieren en de instructies, op een eenduidige manier zijn vormgegeven
• Een overzichtelijk hoofdmenu met algemene informatie enerzijds en de leereenheden anderzijds
• Per leerperiode/leereenheid zijn alle benodigde formulieren met instructie opgenomen, deze staan overzichtelijk bij elkaar en geven de vorderingen van de student aan
• De ingevulde formulieren worden na akkoord per e-mail verzonden naar de student zelf en de praktijkbegeleider, de formulieren vormen een deel van het portfolio

Wij hebben de afgelopen maanden aan den lijve ondervonden wat innovatie betekent. Het idee waarmee je start is nieuw en nog niet eerder in je nabije omgeving uitgevoerd. Nog niet iedereen ziet het zitten, en de mensen van de techniek zijn er ook nog niet helemaal klaar voor. Innovatie is volhouden, veel uren erin stoppen en stappen durven zetten. Wij zijn trots op het eindresultaat en presenteren het graag op 15 februari.

Anne-Petra Rozendal en Monique Orlemans

De afgelopen weken hebben we het functioneel ontwerp van de applicatie uitgewerkt. Daarbij zijn alle schermen, buttons, teksten, formulieren en wat er nog meer komt kijken bij een applicatie uitgewerkt in een PowerPoint en een Mindmap. Tussendoor hebben we dit ontwerp steeds doorgenomen, verandert en herkauwd met de audiovisueel vormgever van onze afdeling Multimedia en met de ontwikkelaar van de applicatie. Zo zijn we steeds dichter bij het ideale functionele ontwerp gekomen. Tijdens dit proces is de papieren versie van het Praktijkopleidingboek veelvuldig op tafel uitgespreid om de structuur van het boek te doorgronden en te zoeken naar andere mogelijkheden van weergave in de applicatie. En wederom was het nodig kritisch naar de indeling en de content te kijken.

Het is heel inspirerend om met een team op deze manier bezig te zijn. De deskundigen op het gebied van vormgeving en functionaliteit hebben een cruciale bijdrage geleverd aan het proces van boek naar app. Met alleen onderwijskundige kennis en ervaring kwamen we er niet goed uit om de app vorm te geven.

Ook al heeft dit proces tijd gekost, het is wel een goede investering geweest. Wij hebben geleerd anders te kijken naar het praktijkleren. Vooral het nadenken over de verantwoordelijkheid over het leren en de samenwerking die er moet zijn tussen de student, de werkbegeleider op de werkvloer en de praktijkbegeleider zijn essentiële punten gebleken. Voorwaarde voor het succesvol gebruik van de applicatie in de praktijk is dat de student zich zelf verantwoordelijk voelt voor het leren maar dat de samen-en medewerking hierin van begeleiders heel belangrijk is. De student moet het initiatief nemen om zichzelf te laten beoordelen, maar de beoordeling moet deels op de iPad plaatsvinden. Formulieren moeten na een gesprek meteen door de begeleider ingevuld, ondertekend en verzonden worden, het kan niet meer wachten tot morgen. Dit is een keus die we gemaakt hebben en die zeker van invloed zal zijn op de werkwijze in de praktijk. Bij de implementatie van de app zullen we hier serieus rekening mee moeten houden.

Kortom, dit project is niet alleen het digitaliseren van een papieren boek, het heeft veel meer voeten in aarde. De tijd en energie die we er nu in investeren is ook bedoeld om er in de toekomst een vervolg aan te geven voor andere opleidingen van het UMC Utrecht, voor zowel het Opleidingscentrum als de universitaire opleidingen.

Momenteel wordt door de audiovisueel vormgever en de applicatieontwikkelaar in nauw overleg de applicatie gebouwd. Daarnaast loopt het traject van het bewerken van de content zodat het naadloos past in de applicatie. Deze fase geeft energie, omdat er nu echt iets gecreëerd wordt. We zijn ervan overtuigd dat we een hele mooie applicatie gaan opleveren.

Anne-Petra Rozendal en Monique Orlemans

Wat is het lastig om een lijvig boekwerk geschikt te maken voor gebruik op de iPad.  We gingen eerst uit van de letterlijke teksten en formulieren. Dus eigenlijk het digitaliseren van een papieren boek. We kwamen er gelukkig achter dat de meerwaarde van een elektronisch boek niet zoveel groter is dan een papieren boek. Dat betekende dat we de inhoud van het boek min of meer los moesten laten en wat meer out of the box moesten gaan denken. Hoe zorgen we ervoor dat het praktijkleren met de iPad echt succesvol wordt?

Monique Orlemans en Inge Pool (deskundig op het gebied van praktijkleren) hebben alle teksten, instructies, opdrachten en formulieren bekeken, herschreven waar nodig en geschikt gemaakt voor gebruik in de applicatie. Deze klus is bijna afgerond. Doordat eigenlijk het hele praktijkleren hierdoor nog eens kritisch bekeken is, is ook het ontwerp van de applicatie aangepast. Er zijn een aantal zaken gaandeweg duidelijk geworden:

• De app moet er professioneel uitzien, wat inhoudt dat de vormgeving en de look and feel  aandacht verdient, het moet zich duidelijk onderscheiden van het papieren boek en zichzelf ‘verkopen’,
• De app moet overzicht bieden, zowel voor de student als voor de praktijkbegeleider, dat wil zeggen een logische opbouw per leereenheid met gebruiksvriendelijke en eenduidige navigatie,
• De app moet volledig en eenduidig zijn, dat wil zeggen dat alle informatie die nodig is om het praktijkleren goed te doorlopen aanwezig moet zijn, zonder overbodige, dubbele of teveel informatie.

Het aangepaste ontwerp gaat uit van leerperiodes (leereenheden) waarin steeds dezelfde activiteiten plaatsvinden. Het gaat daarbij om leereenheidkaarten met opdrachten en kritische beroepssituaties, de beoordelingscyclus (planning, voortgang, eindbeoordeling) en het persoonlijk opleidingsplan en portfolio. De achtergrondinformatie over leren in de praktijk wordt in de vorm van vragen-en-antwoorden uitgewerkt.

Om de app een professionele look te geven gaan we advies vragen bij onze afdeling multimedia. We hebben fotomateriaal waarin praktijkleersituaties worden verbeeld en wat we kunnen inzetten voor een goede look and feel.

De titel Stilte voor de storm kondigt een periode van hard werken en het halen van de deadline aan. We gaan er met ons team de komende maand alles aan doen om dit project een succes te laten worden en een mooie, innovatieve en bruikbare applicatie opleveren. In de volgende blogs kunt u lezen of dit gaat lukken.

Groet, Anne-Petra Rozendal, Monique Orlemans

Het boek onder de loep
De opleidingen Anesthesiemedewerker, Operatieassistent en Radiodiagnostisch en Therapeutisch laborant werken met het praktijkopleidingboek. Het praktijkopleidingboek bestaat uit algemene informatie over de plaats van het praktijkleren in de opleiding, instructie bij het gebruik van het boek, de opbouw van het praktijkleren in de vorm van leereenheidkaarten, de praktijkopdrachten die tijdens stages uitgevoerd moeten worden en alle daarbij behorende formulieren die ingevuld moeten worden door de student, de werkbegeleider en/of de praktijkbegeleider. Dit is nogal wat. Met een aantal onderwijskundig adviseurs en kenners van de opleidingen zijn we in gesprek gegaan over deze inhoud. Wat moet wel en niet in de app en moeten er onderdelen herschreven worden?

Vertaling naar de app
Samen met de applicatieontwikkelaar hebben we gekeken naar de beste manier om de applicatie te bouwen. Besloten is om dit in HTML5 te doen en de applicatie aan te bieden voor Android en Apple. We gaan in het project wel werken met iPads, en we vinden dit ook het meest ideale apparaat om voor dit doel in te zetten, maar we willen ons er niet toe beperken.

Na een flink aantal bestaande app’s bekeken te hebben om ideeën op te doen en te weten wat mogelijk is zijn we tot een eerst vertaling gekomen van het POB in een ontwerp. Op de homepage staan 3 buttons: Informatie, Leereenheden en Formulieren. Onder de button Leereenheden staan per leerperiode de benodigde opdrachten en formulieren. Onder de button Formulieren staan algemene onderdelen van het praktijkleren.

Een volgend ontwerp
Versie 1 van de app was er. De applicatieontwikkelaar ging op vakantie en wij hadden de tijd om het ontwerp eens goed te bekijken. Alle onderdelen van het Praktijkopleidingboek zaten er in maar de nadruk lag op de verkeerde plaats. Niet de achtergrondinformatie over het praktijkleren en de instructies voor het gebruik van het boek zijn het belangrijkst, juist de praktijkopdrachten en de formulieren moeten alle aandacht krijgen. Dat is wat studenten direct en overzichtelijk bij de hand moeten hebben tijdens stages. Alle andere informatie kan wel in de app worden opgenomen maar dan op de achtergrond.

Aan de hand van dit voortschrijdend inzicht hebben we een nieuw ontwerp gemaakt. Dit ontwerp hebben we besproken met de onderwijskundig adviseurs. Zij gaven aan dat niet alleen de opdrachten en de formulieren belangrijk zijn maar ook de gesprekkencyclus tussen de student en de praktijkbegeleider. Zij gaan de content doornemen en waar nodig inkorten en/of bewerken.

 De applicatieontwikkelaar gaat het nieuwe ontwerp ontwikkelen. De volgende stap is om de geselecteerde studenten en praktijkbegeleiders de app te laten bekijken en feedback te laten geven.

Anne-Petra Rozendal, Monique Orlemans

Wij, Monique Orlemans en Anne-Petra Rozendal, gaan het project uitvoeren. Monique werkt als senior opleider/adviseur bij de Medisch ondersteunende opleidingen van het Opleidingscentrum en zal zich vooral met de inhoudelijk kant van de app bezig houden. Anne-Petra leidt het project vanuit de afdeling onderwijstechnologie, onderdeel van het Expertisecentrum. Zo hebben we een mooie combinatie van inhoud en projectbeheer.

De Medisch ondersteunende opleidingen van het UMC Utrecht maken voor het praktijkgedeelte van de opleidingen gebruik van een praktijkopleidingboek (POB). Het POB is ontwikkeld om studenten, werkbegeleiders en praktijkbegeleiders te ondersteunen bij het inrichten van het leren en toetsen in de praktijk. Het beschrijft hoe het leren en opleiden in de praktijk vorm krijgt, wat van de student en van de begeleiders wordt verwacht en geeft hulpmiddelen ter ondersteuning van het leren.

Het POB bestaat uit een grote verzameling documenten. Het is momenteel beschikbaar via Blackboard en er is een papieren versie. De studenten, docenten, werk- en praktijkbegeleiders hebben tijdens de opleiding voortdurend onderdelen van dit boek nodig. Dit project wil 2 problemen aanpakken:

• Praktisch: het papieren boek is voor studenten te omvangrijk om telkens mee te nemen naar de les of het ziekenhuis, het POB inzien via Blackboard vereist de beschikbaarheid van een computer, die op afdelingen schaars zijn. Daarnaast is het voor praktijkbegeleiders een zoektocht naar de juiste formulieren.
• Onderwijskundig: het uitzetten, volgen en beoordelen van een persoonlijk praktijkleerplan aan de hand van het POB wordt belemmerd door afstand en het niet beschikbaar zijn van het persoonlijk POB van studenten.

Door van het POB een iPad applicatie te maken heeft elke student haar of zijn persoonlijke POB altijd bij de hand en is overal in te zien, ook op de operatiekamer of op de functieafdelingen. De afstand tussen het opleidingscentrum, het ziekenhuis en thuis verdwijnt. Alle betrokkenen kunnen werken aan de vaardigheden en competenties die de student op dat moment moet leren. Dit biedt een kans om het praktijkleren op een hoger plan te brengen en elementen van een digitaal portfolio in te voeren.

Zoals de titel al zegt: de kop is eraf. De afgelopen weken hebben we het projectplan uitgewerkt en gesprekken gevoerd met leidinggevenden, ontwikkelaars, inhoudsdeskundigen en de afdeling applicatiebeheer.  De komende week komen we met de projectgroep bijeen en gaan we starten met het ontwerp.

Nu we een maand met het onderwerp bezig zijn blijkt dat er op allerlei plaatsen door allerlei mensen initiatieven zijn om de iPad in te zetten in het onderwijs. Op zich verbaast ons dat niet maar wat wel verbazingwekkend is, is dat ze ons weten te vinden. Zo hebben we al een middagje doorgebracht op de universiteit Utrecht met een aantal andere iPad liefhebbers. Goed om ideeën uit te wisselen.

Monique Orlemans, Anne-Petra Rozendal