Pluspunten

• Leerlingen voelen zich over het algemeen verantwoordelijk voor hun werk. Het gezamenlijke karakter van het project (‘Jullie maken samen, voor elkaar het lesboek’) lijkt aan te slaan.
• Leerlingen ervaren het publiceren op internet aan den lijve nu bij Google hun eigen wiki of die van de andere experimenteerklassen opduikt. Om eerlijk te zijn hadden we bij dit voorspelbare effect niet stilgestaan. Je kunt natuurlijk in de settings van Wikispaces aangeven dat zoekmachines de wiki niet mogen indexeren, maar de vraag is of je daar iets mee opschiet (leerlingen vinden elkaars wiki toch wel) en vooral: of je dit wel wíl. Leerlingen hebben immers een bron gevonden en zolang ze die verstandig en kritisch aanwenden, is er niets op tegen dat ze deze raadplegen. Maar even wennen is het wel, vooral voor de docent. Om Sir Ken Robinson te citeren:
  “They’ve spent years at school being told there’s one answer. It’s at the back. And don’t look. And don’t copy. Because that’s cheating. – Outside schools, that’s called collaboration.”

• Hoe valide het argument is dat ict de actualiteit gemakkelijk het leslokaal inhaalt, wordt tijdens het wikiën veelvuldig aangetoond. Nasrdin Dchar bijvoorbeeld, de acteur die onlangs niet onopgemerkt bleef vanwege zijn dankwoord bij de in ontvangstname van zijn Gouden Kalf, ontbreekt op geen enkele wiki.

MinVerbeterpunten

• Veel leerlingen werden bij aanvang van het project niet gehinderd door enige kennis van de Islam. Dat maakt de zoektocht spannend en activerend, wat is er immers vervelender dan naar de bekende weg zoeken. Nadeel is dat de leerlingen geen zogenaamde kapstok hebben om de gevonden informatie aan op te hangen. Ze kunnen zodoende de informatie niet op waarde schatten of in een context plaatsen, waardoor een deugdelijke verwerking problematisch wordt. Dit probleem kan in deze wiki-ronde niet meer op een structurele wijze opgelost worden. De docenten bieden uiteraard bij individuele gevallen hulp.
• Leerlingen blijken beperkt in hun zoekmethodes. Wikipedia is vanzelfsprekend favoriet, de op school beschikbare krantenbank wordt na aandringen schoorvoetend gebruikt. De oplossing hiervoor lijkt voorlopig het aanbieden van een wat uitgebreidere bronnenlijst.
• Zoals al eerder vermeld op deze blog, is het geven van en reageren op zinnige feedback een uitdaging. Een onthutsend schoolse oplossing tegen het gehey en gehaai is nu gevonden in het verwijderen van alle prietpraat en het simpelweg verbieden van inhoudsloze en/of niet-relevante conversaties op straffe van puntenaftrek.

• Stap 1: Geef via het forum feedback aan de anderen die zich bezighouden met jouw onderwerp
• Stap 2: Bekijk je gekregen feedback goed en verbeter je eigen tekst op basis hiervan
• Stap 3: Bekijk alle verbeterde inleidingen en stel de perfecte tekst samen door uit alle inleidingen iets te gebruiken
• Stap 4: Stem nu via de ELO welke inleiding volgens jou in de officiële wiki (‘het lesboek’) moet worden opgenomen

Leerlingen reageren zeer divers op deze opdracht, zowel binnen als tussen de klassen. De een struint onmiddellijk het internet af, noteert de bronnen correct en formuleert zelf compacte zinnen. Een ander ondervindt te weinig steun uit de opdracht (‘Dit is super vaag: wat moet ik nou doen?’) of stelt vraagtekens bij de zin ervan (‘Waarom moet dit, zo krijgen we vier dezelfde stukken.’). Maar voor bijna iedereen is het geven van zinnige feedback een uitdaging (zie afbeelding). Omdat dit een cruciaal element is van het samenwerkingsproces, zullen we hier expliciet aandacht aan besteden in de volgende fase van het project waarin leerlingen hun eigen deelonderwerp uitwerken.

In onderstaande video legt docente levensbeschouwing Ruth Brinkmann uit hoe het project tot nu toe loopt, op welke problemen ze gestuit is en hoezeer ze uitkijkt naar de komst van laptops. Een leerling geeft aan vertrouwen te hebben in de goede afloop van dit experiment. Dat geeft de burger moed.

Na een aantal weken werken blijkt Wikispaces betrouwbaar en zeer gebruiksvriendelijk, zowel de docenten als de leerlingen kunnen er goed mee uit de voeten. Bovendien zitten er een paar razend handige functies in, zoals het verslepen van pagina’s waarmee de ‘inhoudsopgave’ in de linker kantlijn kan worden aangepast en dankzij de optie ‘statistics’ krijg je eenvoudig inzicht in wie je meest en minst ijverige leerlingen zijn. Voor zover je dat niet allang wist natuurlijk.

Maar allicht valt er ook wel iets te morren.
Om te vermijden dat leerlingen op pagina’s gaan werken waar ze niet horen, zou het een uitkomst zijn om binnen de klas groepen te maken met daaraan gekoppelde bevoegdheden. Dat is bij Wikispaces K-12 niet mogelijk. Deze zogenaamde ‘custom permissions’ heb je wel tot je beschikking bij de betaalde versie van Wikispaces. Die kost minimaal 1000 US-dollar per jaar per 100 gebruikers, zo’n 75 eurocent per leerling. Mochten we, naar aanleiding van dit project, het wikiën breder in de school gaan verspreiden, dan zou dit geen onoverkomelijk bedrag zijn. Wikispaces biedt sinds kort wel de mogelijkheid tot het vormen van ‘projecten’ waarbij je leerlingen in groepen, buiten de wiki, kunt laten werken om later hun producten in de wiki te importeren. Dit procedé maakt een wat omslachtige indruk. Overigens hebben we het probleem dat leerlingen elkaars werk ongepast wijzigen nog niet ontmoet, dus maken we ons wellicht druk om niets.
Een ander nadeel vormen de beperkte opmaakmogelijkheden. Dat kan weliswaar voor de inhoudelijke kant van de zaak een pluspunt zijn, de leerlingen vinden het soms wat teleurstellend. Met tabellen kunnen de plaatjes wat strakker worden uitgelijnd, maar de kaders blijven dan zichtbaar.

Concluderend: tot nu toe zijn we dik tevreden met Wikispaces. Bij falen kunnen we daar de schuld dus niet op schuiven …

Islam
Het onderwerp waar de derdeklassers zich op gaan storten, is de Islam. De experimenteerklassen worden elk in vier groepen onderverdeeld over vier deelonderwerpen: de moskee, overgangsrituelen, de vijf zuilen van de Islam en cultuur en integratie. Binnen deze groepen werken leerlingen in duo’s aan een of meerdere wikipagina’s. Om een deugdelijke structuur te garanderen, is het raamwerk van de wiki door de docenten bepaald.

Bekijk de wiki in wording

Planning
schoolweek 1: introductielessen over Islam
schoolweek 2 t/m 5: kennisconstructie via wiki
schoolweek 6 t/m 9: kennisuitwisseling
schoolweek 10 en 11: toets, enquête, evaluatie
Komende week beginnen dus de echte wikilessen, in Wikispaces. Dit gebeurt helaas nog in de vertrouwde computerlokalen omdat het laptoplokaal in de gloednieuwbouwvleugel van ons gebouw nog niet gereed is. Maar lang zal die situatie niet duren.

We zijn er klaar voor. Hoewel, er rest nog één prangende vraag: hoe hernoemen we ons project? ‘Wiki geïslamiseerd’ of ‘Islam gewikied’ lijken geen verstandige suggesties. We kunnen beter de kans grijpen een nieuw werkwoord te promoten. Ons project heet vanaf nu: Wikiën bij Levensbeschouwing.

Janneke Louwerse, coördinator Onderwijs en ICT Stanislascollege