Natuurlijk! Een pad zonder hobbels is niet spannend en daagt niet uit. Kortom, ook ons project heeft de nodige hobbels moeten nemen. In deze post een korte terugblik, specifiek geschreven op hobbels die op een nieuw pad niet meer moeten voor komen.

Een strijkijzer maakt glad
Een strijkijzer maakt glad, zo moet gedacht zijn. Ook de hogeschool zette zijn strijkijzer in.
Bij de uitrol van dit project bleek dat er in de organisatie van de hogeschool veel geregeld moest worden. De verantwoordelijkheden liggen verspreid over vele afdelingen en verscholen in kamertjes waar de docent niet komt. De Hogeschool Leiden koos er voor om vanuit de organisatie een algemene coördinator te benoemen en op clusterniveau werd een projectleider benoemd voor de inhoudelijke gang van zaken. Een nieuwe structuur die aanvankelijk stroefjes en verkennend liep maar in latere fase z’n vruchten heeft afgeworpen. De algemene coördinator functioneerde als contactpersoon tot alle betrokken afdelingen (ict, servicedesk, financiën, juridische zaken) wat zorgde voor enige stroomlijning van het proces. Een tip voor organisaties die een project willen starten waarin meerdere afdelingen betrokken zijn. Neem ook een strijkijzer!

Wat nieuw is, kan kapot
Ook in ons project hebben we met defecten te maken gehad. Aanvankelijk gingen we er van uit dat reparaties in eerste instantie onder de afgesloten garanties vielen. De eerste reparatie werd ook op deze manier opgelost. Inmiddels is er ook een iPad met val-schade. Deze reparatie wordt via de juridische afdeling afgerond. Zeker een tip om mee te nemen in nieuwe projecten om dit gedeelte in voorbereidingen uit te schrijven.

De uitleen-iPad
Studenten zijn goed begeleid in het gebruik van de iPad. Zij hebben op redelijk gemakkelijke wijze hun weg gevonden in het eigen maken van de iPad.
Docenten die de iPad te leen kregen ten tijde dat zij de colleges gaven voor hun module hebben te weinig voorbereidingstijd gehad om de iPad voor het onderwijs in te zetten. In de komende tijd zal er tijd en ruimte moeten komen om hen voor te gereiden op het gebruik van de iPad in de lessen.

Er is veel gebeurd, uitgevonden, uitgeprobeerd, terzijde geschoven, opnieuw geprobeerd en opgebouwd. Tegelijkertijd voelt het alsof we pas beginnen. De mogelijkheden die de iPad biedt beginnen contouren te krijgen en we staan te popelen deze verder te verkennen; het traject gaat door!

Om enkele dingen te noemen:

• Stagebegeleiding via de iPad blijft. De volgende stap is te bekijken of de flexibiliteit, die ontstaat doordat de begeleider niet fysiek aanwezig hoeft te zijn, ingezet kan worden om nog beter aan te sluiten bij de ontwikkeling van de student.
• Er is een onderzoek vanuit het lectoraat gestart naar het gebruik van de iPad in het onderwijs. Dit onderzoek wordt uitgebreid naar de mogelijkheden die het biedt voor intuitief leren.
• De leenPad voor docenten blijft, iedere periode kan een innovatieve docent een iPad lenen om in te zetten in zijn lessen aan deze klas.
• Bevindingen over de kwaliteit en bruikbaarheid van aangeschafte apps die tot op heden via Facebook werden bijgehouden worden vanaf februari overgezet naar een blog zodat de buitenwereld mee kan kijken. Op een georganiseerd ‘Onderwijscafé’ op de Hogeschool Leiden werd het gebruik van tablets in het basisonderwijs uitgebreid behandeld. Vanuit basisscholen kwam de vraag deze kennis te delen. Dit zou een volgende stap kunnen zijn.

Inmiddels is een tweede (stage)school gevonden waar het project in het tweede jaar voortgezet kan worden. Op deze school hebben de leerkrachten ook gekozen voor een tablet, zoals de iPad, waardoor we nog meer verbinding en resultaten verwachten.
De olievlek gaat groeien!
-

Stage

Maandag 24 oktober. Tijd om de studenten, tijdens hun Vaardigheidstrainingsmodule eens te bevragen over hun ervaringen met de stagebegeleiding via de iPad. De meeste hobbeltjes die werden ervaren hadden te maken met zaken die altijd in het eerste jaar aan de orde komen. Hoe spreek je af op welk moment je begeleiding krijgt als het in je stageklas niet uit komt. Het zijn de probleempjes waar de doorgewinterde student makkelijker z’n weg in vind.

De begeleiding werd door de meesten als prettig ervaren. In eerste instantie vonden studenten het spannend, maar de schroom verdween al snel als ook de leerlingen in de klas de iPad vergaten. De student voelt zich minder ‘bekeken’ als in een situatie waarin de stagebegeleider in de klas zit. Dat scheelt veel voor de studenten die zenuwachtig worden van een derde volwassene in de klas.

Apps

Een ander punt dat ter sprake kwam is dat studenten gaan experimenteren met iPad-apps die nuttig zijn in het onderwijs. De studenten presenteerden elkaar de meest waardevolle apps. Deze waren onder te verdelen in ‘ondersteunende apps’ voor het onderwijs (zoals Pages, Keynote, Mindmapping-apps, etc.) en de apps waarbij leerresultaten te behalen zijn (zoals Didacto, Kruistafels, 100-bord, Rekenrek, Breuken, Maan-roos-vis, Letterlegger, Memory, Kiddo-Words, etc.). Groot voordeel van apps op de iPad is dat je direct aan de slag gaat, geen afleiding van andere zaken zoals dat bij computers wel het geval is. De verleidingen van het web kunnen dan groot zijn. De draagbaarheid van de iPad brengt kinderen makkelijk om het platte beeldschermpje heen. De studenten tonen elkaar de apps en geven aan hoe ze deze gebruiken in en om hun lessen. Er worden mooie voorbeelden en ervaringen gedeeld.

De verwachting is dat studenten hierdoor wellicht op een meer intuïtieve manier vorm zullen geven aan hun eigen leerproces.

De iPad biedt daarin mogelijkheden, de vraag is nog wel welke mogelijkheden van de iPad worden ingezet en op welke manier. Een interessant onderscheid om te maken, is het verschil tussen de applicaties die de opleiding aanreikt om te gebruiken en de applicaties die studenten zelf inzetten. Wellicht zien studenten mogelijkheden van de media die de opleiding niet ziet of gebruiken de studenten de applicaties voor andere doeleinden dan de opleiding voorzag. Op dit moment wordt er een korte studie gedaan naar de applicaties die studenten gebruiken in studie en stage en de mogelijkheden die deze applicaties bieden voor intuïtief leren. Vanuit daar wordt bezien welke aanbevelingen kunnen worden gedaan voor het vergroten van de intuïtieve aard van het opleidingsprogramma.

Dinsdag 25 oktober. De derde dag dat er stagebegeleiding via de iPad is. Het nieuwe is eraf en de eerste onwennigheid is overwonnen. Ik weet inmiddels waar ik op moet letten en studenten zijn voorbereid door klasgenoten die al aan de beurt zijn geweest.
We kunnen vaststellen dat de basis werkt. Tijd om wat meer stil te staan bij wat opvalt.

Voor de start van het schooljaar hebben Jeroen en ik via facetime met de directeur van de stageschool alle klaslokalen verkend op een goede internetverbinding en een plek waar de iPad zou kunnen staan tijdens de te bekijken les.
De verbinding viel toen (mede door het rondlopen) meerdere keren weg. Bij de ongeveer tien afspraken die er nu geweest zijn viel de verbinding slechts bij één student een aantal keer weg bij het nabespreken maar wat verderop in de gang gaan staan loste dit op.
Slechts een enkele student maakt gebruik van de plek (een kast of plankje) die we destijds hebben uitgezocht om de iPad neer te zetten. Veel kiezen ervoor de iPad op een tafel dichtbij te zetten of door de mentor of een medestudent te laten vasthouden zodat de student ook door de klas gevolgd kan worden en er soms even stil gestaan kan worden bij de reactie van een kind op de docent in spé.

Ook beeld en geluid vallen niet tegen over het algemeen. In de klassen is het voldoende licht om alles goed te kunnen volgen en bijvoorbeeld de mimiek van de student te kunnen zien. Wat wel lastiger is; een van de belangrijkste dingen die veel studenten aan het begin moeten leren is overzicht krijgen en houden over de klas. Dat betekent als docent oren en ogen in je achterhoofd ontwikkelen. Als je als stagebegeleider ‘live’ in de klas zit merk je meteen als een student zich verliest in het helpen van een individueel kind en daardoor even geen oog meer heeft voor de 27 andere leerlingen, waarvan er vaak tenminste twee de gegeven ruimte meteen grijpen. Dat is via de iPad lastiger te beoordelen maar te ondervangen door de student en mentor hiernaar te vragen.
Een ander aspect van de kwaliteit van het beeld is dat het licht op de gang en in overlegkamertjes vaak wat minder is. Nabespreken via facetime benadert onder goede omstandigheden een ‘live’ gesprek heel goed. Als je iemands ogen echter slecht kunt zien door beperkt licht wordt de kwaliteit wel minder.
En dan het geluid. Ook dat is over het algemeen goed, al verdwijnen er wel wat details (bijvoorbeeld iets wat een leerling mompelt in reactie op de student) wanneer de iPad achter in de klas staat. Dat er weinig gebruik wordt gemaakt van de uitgekozen kasten en plankjes is wat dit betreft dus gunstig want het geluid is beter als de iPad wordt vastgehouden, dichter bij de student.

En dan nog iets dat anders werkt dan ‘live’; je kunt niet inspelen op de situatie. Wanneer ik op een stageschool aanwezig ben bekijk ik de les totdat ik het idee heb dat ik voldoende gezien heb, soms is dat 15 minuten, soms 40 minuten. Vervolgens vraag ik, meestal als de leerlingen zelfstandig aan het werk zijn onder begeleiding van de student, de mentor even mee voor een kort gesprek over de voortgang. Ook dat duurt soms 7 minuten en soms 18. Vervolgens kan ik dan vaak de afsluiting van de les door de student zien en neem deze daarna mee om na te bespreken terwijl de mentor de klas weer overneemt. Dit aanvoelen van de situatie en daarop inspelen is lastiger via de iPad. Als je eenmaal op de tafel staat of op een kast achterin de klas kom je daar niet meer vanaf totdat de student of de mentor je er weer weg haalt. Je bent dus een stuk afhankelijker van de van te voren gemaakte afspraken en het nakomen daarvan!

‘Beginnen is nog niet starten’ viel te lezen in de vorige post. Studenten uit onze klas hebben inmiddels ongeveer een maand een iPad. Uiteraard is uitgeprobeerd wat er allemaal mee kan, er zijn apps aangeschaft en de iPad is ingezet in verschillende lessen en trainingen.

Afgelopen donderdag 13 oktober was het eindelijk zover dat de eerste ‘stagebezoeken’ met de iPad plaats vonden, hetgeen waar dit project om draait. Normaal gesproken bezoeken wij studenten ten minste twee keer per semester een half uur in de stageklas en bespreken dit na met de student en zijn mentor (groepsleerkracht). Dat doen we nu gedeeltelijk op afstand.

Via Facetime legt de eerste student contact met mij en verschijnt er een klas zwaaiende basisschoolkinderen in beeld. Een kind roept hard; ‘Er zit een juf in de iPad!’. Als een echte meester legt Alex* uit dat ik inderdaad een juf van ‘de juffen- en meestersschool’ ben die vandaag mee kijkt, en begint een spannend verhaal over verjaardagsboodschappen als introductie op de rekenles. De kinderen zijn niet meer bezig met de iPad.

De verbindingen komen zonder problemen tot stand en beeld en geluid zijn goed. Vanaf mijn werkplek kijk ik een half uur mee in de les en wordt vervolgens door de student ‘de klas uit gedragen’ naar een rustig plekje op de gang om na te bespreken.

Niet alle mentoren krijg ik te pakken. Als je een hele dag op een school bent laat een moment dat de mentor de klas kan verlaten zich makkelijk afstemmen en inpassen. Via de iPad is dat lastiger. En als je eenmaal ‘in gesprek’ bent, ben je ook afgesloten voor de rest.  Een functie voor een ‘wisselgesprek’ zou wat mij betreft dan ook een zeer welkome aanvulling zijn.

Iedereen geeft aan even te moeten wennen (mentoren meer dan studenten) maar de eerste reacties zijn positief!

* Alex is een gefingeerde naam.

Mijn naam is Jeroen van Kesteren, docent Moderne Media en Digitale Didactiek aan de lerarenopleiding voor het basisonderwijs van de Hogeschool Leiden. Samen met mijn collega Akke Faling zijn wij stagebegeleiders voor eerste jaars studenten en doen mee aan deze innovatieregeling met de bedoeling om te ondervinden of de iPad een rol kan spelen bij het stagebegeleiden op afstand. ‘Coach in the pocket’ is een project voor een veertiental studenten die op één stageschool aan de slag gaan en bij aanvang van het studiejaar een iPad in bruikleen kregen.

Beginnen is nog niet starten

Natuurlijk weet je wanneer je een project start, dat er zaken vooraf geregeld moeten worden. Ook in het geval van de makkelijk toegankelijke iPad moesten er een aantal hobbels genomen worden. Hoewel er met enige tegenslag rekening werd gehouden kon ik vooraf niet bevroeden dat er zo veel geregeld moest worden voordat een project als deze, daadwerkelijk startklaar zou zijn. Allereerst begonnen wij in mei en juni met de bestelling van de iPads. Toevallig net een periode waarin de schaarste van het apparaat was toegenomen. Als particuliere koper ben je daar snel achter en zoek je naar alternatieven. In een organisatie zo groot als onze hogeschool, moet je collega’s en afdelingen er eerst van zien te overtuigen dat er naar alternatieve wegen gezocht moet worden. Ook ontstaan er discussies op afdelingen of het één en ander Europees moet worden aanbesteed en of dat je als organisatie een zelf een keuze mag maken tussen leveranciers. Voor mij was het een grote verrassing dat deze discussies tussen afdeling zo lang moesten duren voordat er een besluit werd genomen.

Na enige tijd in juni stond het project bij de diverse afdelingen van de hogeschool op de kaart. De ICT-afdeling bekommerde zich over de inkoop, de registratie en de wijziging in protocollen om op het netwerk van de hogeschool te kunnen inloggen. Vanuit de centrale organisatie werd er een projectbegeleider aangesteld die voor ons Cluster Educatie er voor zou zorgen dat de touwtjes op één plek bij elkaar kwamen. Zo werd er contact gemaakt met de juridische afdeling voor het opstellen van het bruikleencontract; werd de Servicedesk benaderd om de uitgifte en het innen van de borg. Ook de stageschool moest de nodige voorzieningen treffen. Zo werd er een WiFi-netwerk aangelegd door de basisschool en werden er in elk lokaal plankjes gemonteerd om de iPad z’n meest voordelige camera-stand in te laten nemen, zodat student en leerlingen in beeld zouden zijn. Ook werd het conference-call programma FaceTime op de iPad getest, zodat duidelijk werd dat er een beeldverbinding mogelijk was tussen de stageschool en hogeschool. De test slaagde en er werd voor één lokaal een reparatie uitgevoerd .

Hoewel alles voor het eerst was en iedere afdeling zaken moest doen die nieuw waren is op 6 september iedere student voorzien van de iPad. Een ander deel van de klas ontving ook een iPad zodat de totale klas in de lessen is voorzien van een iPad.